Thuế VAT là gì?
Thuế VAT (viết tắt của Value Added Tax — Thuế Giá trị gia tăng, gọi tắt là thuế GTGT) là một loại thuế gián thu áp dụng trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng cuối cùng.
Đây là loại thuế mà người tiêu dùng cuối thực sự chi trả, nhưng doanh nghiệp là bên thu hộ và nộp lại cho ngân sách nhà nước.
Tại Việt Nam, thuế VAT được điều chỉnh theo Luật Thuế Giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 — chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2025. Đây là luật mới thay thế Luật Thuế GTGT cũ, với nhiều điểm sửa đổi phù hợp với thực tiễn kinh tế hiện đại và xu hướng hội nhập quốc tế.
Đặc điểm cơ bản của thuế VAT
Thuế VAT có 4 đặc điểm chính cần nắm rõ:
- Tính gián thu: doanh nghiệp thu thuế từ khách hàng và nộp lại cho nhà nước, không phải chi từ doanh thu của mình
- Tính nhiều giai đoạn: thuế được tính ở mọi khâu trong chuỗi giá trị (sản xuất, phân phối, bán lẻ)
- Tính lũy tiến: chỉ đánh trên giá trị tăng thêm ở từng khâu, không đánh chồng chéo
- Tính phổ thông: áp dụng rộng rãi cho hầu hết hàng hóa, dịch vụ, trừ một số mặt hàng được miễn
Bốn mức thuế suất VAT năm 2026
Theo Luật Thuế GTGT 2024 và Nghị quyết 204/2025/QH15 của Quốc hội, năm 2026 Việt Nam đang áp dụng bốn mức thuế suất thuế GTGT:
Mức 0% — Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu
Áp dụng cho:
- Hàng hóa từ Việt Nam bán cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và tiêu dùng ngoài lãnh thổ Việt Nam
- Hàng hóa bán cho tổ chức trong khu phi thuế quan phục vụ sản xuất xuất khẩu
- Dịch vụ cung cấp trực tiếp cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và tiêu dùng ngoài Việt Nam
- Vận tải quốc tế, dịch vụ hàng không, hàng hải phục vụ vận tải quốc tế
- Sản phẩm nội dung số, dịch vụ số cung cấp cho nước ngoài (nếu chứng minh được tiêu dùng tại nước ngoài)
Ví dụ: doanh nghiệp xuất khẩu cà phê sang Mỹ với giá 100.000 USD — thuế GTGT 0%, không phải nộp thuế GTGT đầu ra.
Mức 5% — Hàng hóa, dịch vụ thiết yếu
Áp dụng cho hàng hóa, dịch vụ thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống:
- Nước sạch phục vụ sinh hoạt và sản xuất
- Phân bón, thuốc trừ sâu (mặt hàng phân bón đáng chú ý — trước đây không chịu thuế, từ 01/07/2025 chuyển sang chịu thuế 5%)
- Sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản chưa qua chế biến
- Thiết bị, dụng cụ y tế
- Đồ chơi cho trẻ em, sách (trừ sách thuộc đối tượng không chịu thuế)
- Dịch vụ khoa học, công nghệ
- Bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội
Ví dụ: công ty B bán phân bón cho nông dân, giá chưa thuế là 40.000.000đ → thuế GTGT 5% = 2.000.000đ → tổng hóa đơn 42.000.000đ.
Mức 8% — Mức ưu đãi tạm thời
Đây là mức thuế đặc biệt được Chính phủ áp dụng để hỗ trợ phục hồi kinh tế:
- Cơ sở pháp lý: Nghị quyết 204/2025/QH15 và Nghị định 174/2025/NĐ-CP
- Thời gian áp dụng: từ 01/07/2025 đến 31/12/2026
- Bản chất: giảm 2% thuế suất đối với các nhóm hàng hóa, dịch vụ đang áp dụng mức 10% (xuống còn 8%)
Lĩnh vực không được giảm 8% (vẫn giữ 10%):
- Viễn thông, hoạt động tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm
- Kinh doanh bất động sản
- Sản phẩm kim loại, sản phẩm khai khoáng (trừ than)
- Sản phẩm hàng hóa và dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ xăng)
Ví dụ: doanh nghiệp C bán hàng hóa tiêu dùng, giá chưa thuế 1.000.000đ → thuế GTGT 8% = 80.000đ → tổng hóa đơn 1.080.000đ.
Mức 10% — Mức chuẩn
Áp dụng cho tất cả hàng hóa, dịch vụ không thuộc diện 0% hoặc 5%, và không nằm trong nhóm được giảm 8%.
Bao gồm cả dịch vụ do nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam cung cấp cho tổ chức, cá nhân tại Việt Nam qua kênh thương mại điện tử và các nền tảng số (như dịch vụ quảng cáo Facebook, Google).
Ví dụ: công ty D cung cấp dịch vụ tư vấn, giá chưa thuế 5.000.000đ → thuế GTGT 10% = 500.000đ → tổng hóa đơn 5.500.000đ.
Cách tính thuế VAT chuẩn
Có hai phương pháp tính thuế GTGT chính:
Phương pháp khấu trừ
Áp dụng cho doanh nghiệp có doanh thu từ 1 tỷ/năm trở lên hoặc đăng ký tự nguyện.
Công thức: Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra − Thuế GTGT đầu vào được khấu trừ
Trong đó:
- Thuế GTGT đầu ra = Giá tính thuế × Thuế suất (0%, 5%, 8% hoặc 10%)
- Thuế GTGT đầu vào là số thuế đã trả khi mua hàng hóa, dịch vụ (có hóa đơn GTGT hợp lệ)
Phương pháp trực tiếp
Áp dụng cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, doanh nghiệp doanh thu nhỏ.
Công thức: Thuế GTGT phải nộp = Doanh thu × Tỷ lệ % (theo từng ngành nghề)
Đối tượng nộp thuế VAT
Theo Điều 4 Luật Thuế GTGT 2024, người nộp thuế VAT bao gồm:
- Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ tại Việt Nam
- Tổ chức, cá nhân nhập khẩu hàng hóa
- Doanh nghiệp tại Việt Nam mua dịch vụ từ tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam
- Nhà cung cấp nước ngoài có hoạt động thương mại điện tử, nền tảng số tại Việt Nam (như Facebook, Google, TikTok)
Điểm mới đáng chú ý của Luật 48/2024/QH15
Luật Thuế GTGT 2024 có nhiều thay đổi quan trọng so với luật cũ:
- Mức doanh thu miễn thuế: hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được miễn thuế GTGT nếu doanh thu dưới 200 triệu/năm (tăng từ mức 100 triệu/năm trước đây)
- Bổ sung quy định hoàn thuế: doanh nghiệp chỉ sản xuất hàng chịu thuế suất 5% có số thuế đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu trở lên sau 12 tháng được hoàn thuế
- Quy định rõ về dịch vụ kỹ thuật số nước ngoài: nhà cung cấp nước ngoài (Facebook, Google, TikTok…) chính thức nằm trong diện áp dụng thuế suất 10% (tăng từ 5% trước đây)
- Loại bỏ một số đối tượng không chịu thuế: một số nhóm hàng hóa trước đây miễn thuế nay chuyển sang chịu thuế 5% hoặc 10% (như phân bón)
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp tôi có doanh thu 150 triệu/năm có phải nộp thuế GTGT không?
Không. Theo Luật 48/2024/QH15, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu dưới 200 triệu/năm được miễn thuế GTGT.
Tôi đang chạy ads Facebook, có được khấu trừ thuế GTGT 10% trên hóa đơn không?
Không. Hóa đơn Facebook là hóa đơn thương mại quốc tế, không phải Hóa đơn GTGT (hóa đơn đỏ) chuẩn Việt Nam. Phần thuế trên hóa đơn Facebook chỉ được tính vào chi phí hợp lý giảm thuế TNDN, không khấu trừ thuế GTGT.
Chi tiết về vấn đề này được phân tích trong bài Hóa đơn thuế nhà thầu chi phí Facebook Ads.
Mức thuế 8% áp dụng đến khi nào?
Mức 8% là mức ưu đãi tạm thời theo Nghị quyết 204/2025/QH15, áp dụng từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026. Sau ngày 31/12/2026, các hàng hóa dịch vụ này sẽ quay về mức 10% (trừ khi Quốc hội ban hành nghị quyết mới).
Sự khác biệt giữa Hóa đơn GTGT và Hóa đơn bán hàng?
- Hóa đơn GTGT (hóa đơn đỏ): áp dụng cho doanh nghiệp tính thuế theo phương pháp khấu trừ. Có hiển thị thuế GTGT, được khấu trừ đầu vào.
- Hóa đơn bán hàng: áp dụng cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tính thuế theo phương pháp trực tiếp. Không hiển thị thuế GTGT riêng biệt.
Doanh nghiệp tôi cung cấp dịch vụ logistics — có được giảm 8% không?
Có, dịch vụ logistics, vận chuyển nằm trong nhóm được giảm 8% theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên cần kiểm tra cụ thể từng dịch vụ trên Phụ lục I, II, III của Nghị định.
Kết luận
Hiểu đúng về thuế VAT là yêu cầu tối thiểu cho mọi doanh nghiệp Việt Nam. Với Luật 48/2024/QH15, có 4 điểm cần ghi nhớ:
- Bốn mức thuế suất hiện hành: 0%, 5%, 8%, 10%
- Mức 8% chỉ áp dụng đến 31/12/2026 (sau đó quay về 10%)
- Hộ kinh doanh dưới 200 triệu/năm được miễn
- Hóa đơn từ Facebook, Google, TikTok không khấu trừ được thuế GTGT (chỉ tính chi phí TNDN)
Đối với doanh nghiệp chạy ads ở quy mô lớn, việc thuê agency Việt Nam có hợp đồng và xuất hóa đơn GTGT đầy đủ là cách hợp pháp để khấu trừ thuế. Liên hệ OneZ Digital để được tư vấn chi tiết về setup chuẩn pháp lý cho hoạt động marketing của doanh nghiệp.
