Trên Shopee, khách đi tìm bạn
Có một khác biệt nền tảng giữa Shopee và các sàn nội dung mà người mới bán hay bỏ qua, và bỏ qua nó thì làm gì cũng lệch. Trên Shopee, khách hàng chủ động đi tìm: họ mở app khi đã có ý định mua, gõ vào ô tìm kiếm cái tên họ nghĩ tới, rồi đứng trước một danh sách kết quả và so sánh. Nếu sản phẩm của bạn không nằm trong danh sách đó ngay từ đầu, thì hình đẹp, giá tốt, mô tả hay đều không có cơ hội được nhìn thấy.
Điều này ngược hẳn với một sàn nội dung như TikTok Shop, nơi khách đang lướt giải trí và video đẩy sản phẩm tới trước mắt dù họ chưa đi tìm gì. Ở đó việc đầu tiên là làm nội dung đủ hay để lọt vào luồng xem. Trên Shopee, việc đầu tiên khác hẳn: làm cho sản phẩm lọt vào đúng kết quả tìm kiếm khi khách gõ từ khoá liên quan. Đây không phải mẹo tối ưu làm sau — nó là điều kiện để tồn tại trên sàn này.
Cần nói ngay để khỏi hiểu nhầm phạm vi: nhiều quyết định của người mới bán không khác nhau giữa hai sàn — lấy hàng ở đâu, ai xử đơn và đóng gói, bán nhóm nào trước, phải tính những nhóm chi phí nào. Những thứ đó đã viết trong bài TikTok Shop cho người mới và áp cho cả Shopee, nên bài này không lặp lại. Bài này chỉ nói đúng phần riêng của Shopee: được tìm thấy.
Sản phẩm được tìm thấy qua đường nào
Khách gặp sản phẩm của bạn qua ba đường, và cả ba đều dẫn về cùng một thứ.
Đường thứ nhất là gõ từ khoá tìm — khách gõ tên loại sản phẩm, đôi khi kèm đặc điểm, và sàn trả về những gì nó cho là khớp. Trực tiếp nhất và cạnh tranh nhất.
Đường thứ hai là duyệt theo danh mục — khách không gõ gì, họ vào một ngành hàng rồi lọc dần theo các bộ lọc bên cạnh: khoảng giá, chất liệu, nơi bán, và nhiều tiêu chí tuỳ ngành.
Đường thứ ba là được sàn gợi ý — dựa trên thứ khách đã xem, đã tìm, đã mua, sàn tự đẩy những sản phẩm nó đoán là liên quan tới trước mắt họ.
Điểm chung mới là thứ đáng nhớ: cả ba đường đều cần hệ thống hiểu đúng sản phẩm của bạn là cái gì. Sàn không nhìn sản phẩm như con người; nó chỉ biết những gì bạn khai lúc lên sản phẩm — xếp vào ngành hàng nào, khai đặc điểm gì, đặt tên ra sao. Làm cho sản phẩm được tìm thấy, nói cho cùng, là làm cho hệ thống hiểu đúng nó ngay từ khâu khai báo.
3 thứ quyết một lần, sửa về sau rất khó
Trong những thứ bạn khai lúc lên sản phẩm, ba thứ dưới đây đặc biệt: chúng định hình cách sản phẩm được tìm thấy, và sửa sau khi sản phẩm đã chạy thì tốn kém hoặc không phải lúc nào cũng làm được. Đây là điểm khác với việc chỉnh tên, hình, mô tả — những thứ bạn sửa đi sửa lại thoải mái để tăng thứ hạng, đã nói ở một bài riêng. Ba thứ này thuộc loại quyết một lần.
Một — danh mục sản phẩm. Đặt sản phẩm vào đúng ngành hàng là quyết định nền, vì phần lớn việc khách duyệt và lọc diễn ra bên trong một danh mục. Đặt sai ngành hàng nghĩa là sản phẩm nằm ngoài nơi khách của nó đang tìm — họ lọc trong ngành đúng, còn bạn đứng ở ngành khác, không gặp nhau. Và đây không phải thứ đổi nhẹ nhàng: khi sản phẩm đã tích lượt xem và đánh giá trong một danh mục, chuyển sang danh mục khác là việc tốn kém, đôi khi mất phần lịch sử đã gây dựng, và không phải trường hợp nào cũng chuyển được.
Hai — thuộc tính sản phẩm. Khi lên sản phẩm, sàn yêu cầu khai một loạt trường: chất liệu, kích cỡ, màu, xuất xứ, và nhiều trường tuỳ ngành. Nhiều người mới coi đây là thủ tục phiền và khai qua loa, bỏ trống những gì không bắt buộc. Đó là sai lầm âm thầm, vì chính các thuộc tính này là thứ hệ thống dùng để khớp sản phẩm với bộ lọc khách chọn. Khi khách lọc "chất liệu cotton" hay một cỡ cụ thể, sàn chỉ đưa ra sản phẩm đã khai đúng thuộc tính đó. Bỏ trống một thuộc tính là tự loại mình khỏi mọi lượt khách dùng bộ lọc ấy — bạn không xuất hiện, và thậm chí không biết mình đã vắng mặt ở đâu.
Ba — cách đặt tên sản phẩm ngay từ đầu. Tên là cầu nối trực tiếp nhất giữa thứ khách gõ và thứ bạn bán. Người mới hay đặt tên theo cách mình nghĩ về sản phẩm — tên nội bộ, tên mã, hay một cái tên marketing nghe kêu — thay vì theo cách khách gọi nó khi đi tìm. Khách gõ một đằng mà tên viết một nẻo thì hai bên không gặp nhau, dù sản phẩm hoàn toàn phù hợp. Tên phải chứa đúng những từ khách thật sự dùng để tìm loại sản phẩm này, và nên quyết đúng ngay từ đầu, vì cái tên gắn với sản phẩm càng lâu càng khó thay mà không xáo trộn thứ nó đã tích được.
Vì sao sản phẩm mới khó lên trong kết quả tìm kiếm
Kể cả khi khai đúng cả ba thứ trên, sản phẩm mới vẫn thường khó xuất hiện cao ngay. Điều này làm nhiều người mới nản và nghĩ mình làm sai. Thường thì không — đây là cơ chế ai cũng gặp, và hiểu nó giúp bạn không hoảng.
Lý do đơn giản: sản phẩm mới chưa có lịch sử — chưa bán được đơn nào, chưa ai đánh giá, chưa có tín hiệu nào cho hệ thống biết khách thật sự thích và mua nó. Sản phẩm đang đứng đầu thì đã tích đủ tín hiệu qua thời gian. Đứng trước một sản phẩm đã được chứng minh và một sản phẩm chưa có gì để tin, hệ thống nghiêng về cái đã được chứng minh — nó ưu tiên thứ nhiều khả năng làm khách hài lòng.
Đây tạo ra vòng luẩn quẩn mọi người bán mới đều gặp: chưa có đơn thì khó lên, mà khó lên thì khó có đơn. Điều quan trọng là đây là giai đoạn tạm, không phải cánh cửa đóng. Cách thoát không phải một thủ thuật, mà là làm cho những đơn đầu tiên diễn ra trọn vẹn — giao đúng hẹn, hàng đúng như mô tả — để mỗi đơn biến thành một tín hiệu tốt hệ thống ghi nhận. Tín hiệu tích dần, đến một lúc sản phẩm đủ lịch sử để hệ thống bắt đầu tin và đẩy lên. Việc của bạn ở giai đoạn này không phải ép thứ hạng, mà là không để đơn nào trong những đơn đầu tiên bị hỏng.
Việc cần làm trước khi có đơn đầu tiên
Vì phần lớn thứ định đoạt việc được tìm thấy nằm ở khâu khai báo, chuẩn bị trước khi đăng đáng giá hơn nhiều so với sửa dần sau khi đăng. Có mấy việc nên làm trước.
Tự đi tìm sản phẩm của mình bằng chính từ khoá khách sẽ gõ. Trước khi đăng, đóng vai khách: gõ đúng những từ mà một người muốn mua loại sản phẩm này sẽ gõ, rồi xem cái gì hiện ra. Việc này cho thấy khách thật sự dùng từ nào, và những từ đó có nằm trong tên bạn định khai không.
Xem các sản phẩm đang đứng đầu khai thuộc tính thế nào. Những sản phẩm hiện lên cao cho loại hàng của bạn là tài liệu tham khảo sẵn có — xem chúng được xếp vào ngành hàng nào, khai thuộc tính gì, gọi tên ra sao. Không phải để chép, mà để hiểu hệ thống và khách của ngành này đang khớp nhau qua những trường thông tin nào, để bạn không bỏ sót.
Chuẩn bị đủ thông tin trước khi đăng, thay vì đăng rồi sửa dần. Vì ba thứ quyết một lần ở trên khó sửa về sau, cách an toàn là gom đủ — ngành hàng đúng, đủ thuộc tính, cái tên chứa đúng từ khoá — rồi mới đăng. Người mới hay nôn nóng đưa sản phẩm lên cho nhanh; nhưng trên một sàn mà khâu khai báo định đoạt việc được tìm thấy, đăng vội một sản phẩm khai thiếu thường tốn công hơn chuẩn bị thêm một buổi rồi đăng một lần cho đúng.
Sau khi sản phẩm đã lên và có lượt xem, việc chuyển sang chỉnh tên, hình, mô tả để tăng dần thứ hạng. Đó là công việc lặp lại, đã nói riêng trong bài tối ưu shop Shopee — bước sau, khi shop đã chạy, không phải việc của lúc mới lên sản phẩm.
Kết
Điều người mới bán Shopee cần thấm trước hết: đây là sàn khách đi tìm, nên việc đầu tiên không phải làm sản phẩm hấp dẫn, mà làm cho nó được tìm thấy. Phần lớn việc đó được định đoạt ngay ở khâu khai báo lúc lên sản phẩm — đúng ngành hàng, đủ thuộc tính, tên chứa đúng từ khách gõ. Ba thứ ấy quyết một lần và khó sửa, nên đáng làm đúng từ đầu hơn là vá về sau.
Còn lại là kiên nhẫn qua giai đoạn sản phẩm mới chưa có lịch sử, bằng cách giữ những đơn đầu tiên trọn vẹn để tích tín hiệu. Khi shop đã chạy và muốn tăng thứ hạng đều đặn thì đọc bài tối ưu ở trên; khi muốn trả tiền đẩy sản phẩm lên nhanh hơn thay vì chờ tự lên, đọc Shopee Ads — nhưng cả hai đều là bước sau. Việc của lúc mới mở là làm cho sản phẩm được hệ thống hiểu đúng, để khi khách gõ đúng từ, họ tìm thấy bạn.
